Διαδρομές
Οι Κουρήτες ήταν, σύμφωνα με τη μυθολογία, οι φύλακες του Δία, αυτοί που κάλυπταν με το θόρυβο των όπλων τους το κλάμα του νεογέννητου θεού, για να μην τον ανακαλύψει ο πατέρας του Κρόνος και τον θανατώσει. Αυτοί έδωσαν τα ονόματά τους σε μια σειρά πόλεις που περιτρέχουν τα ριζά του Ψηλορείτη, του βουνού που χρησίμευσε ως καταφύγιο του πρώτου στην ιεραρχία θεού της αρχαιότητας. Οι Κουρήτες είναι επίσης αυτοί που σήμερα αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για την ονομασία ενός συνόλου δραστηριοτήτων οικολογικού – τουριστικού – πολιτιστικού περιεχομένου, που οργανώνονται με επίκεντρο τις βορειοδυτικές υπώρειες του ψηλότερου βουνού της Κρήτης. Βρισκόμαστε στα βόρεια του νομού Ρεθύμνου και μη σας μπερδέψει η ονομασία Οικομουσείο Κουρητία Οδός. Εδώ ξεχνάει κανείς τον τυπικό τουρισμό και επιχειρεί μιαν άλλη προσέγγιση, βιωματική του τόπου και των ανθρώπων του.
Ελεύθερνα. Οχι από την ελευθερία. Ο Ελευθήρ ήταν ένας από τους δέκα Κουρήτες. Βρίσκομαι σε έναν σημαντικό αρχαιολογικό χώρο, στην Ορθή Πέτρα, στη νεκρόπολη της Ελεύθερνας, σε μια ανασκαφή που περιλαμβάνεται στις 10 καλύτερες -παγκοσμίως- για το 2010 και έχω την τύχη να με ξεναγεί ο καθηγητής Αρχαιολογίας Νίκος Σταμπολίδης, ένας από τους ανθρώπους που πρωταγωνίστησαν στην ανάδειξη του χώρου και της ιστορίας του. Κατηφορίζοντας από τον σημερινό οικισμό της Ελεύθερνας προς τον αρχαιολογικό χώρο, μπορώ ακόμη να έχω οπτική επαφή με το Κρητικό πέλαγος, κοιτάζοντας προς το Βορρά. Οχι τυχαία, λοιπόν, η Ελεύθερνα χτίστηκε εδώ, γιατί μπορούσε να έχει επικοινωνία με τη θάλασσα, χωρίς όμως να είναι εκτεθειμένη σε… περίεργα βλέμματα· γιατί εδώ υπήρχε άφθονο πόσιμο νερό, γιατί οι κάτοικοί της μπορούσαν να προμηθεύονται ξυλεία από το βουνό και γιατί μπροστά τους είχαν έναν κάμπο για να καλλιεργούν, αλλά και γιατί η περιοχή ήταν -και είναι- γεμάτη με άφθονα βότανα πολύ καλής ποιότητας.
∆οξαρό - Μονή Βωσσάκου -∆ροσιά
Η παλιά εθνική οδός µας οδηγεί από Ρέθυµνο στα Απλαδιανά ή από Ηράκλειο στις Αλόιδες και στο Χώνος. Θαυµάσια από κάθε άποψη η γη του Μέσα Μυλοποτάµου. Ανάλογα µε το αν επιλέξετε τη διαδροµή από Ηράκλειο ή Ρέθυµνο η σήµανση για κάθε αξιοθέατο είναι πολύ καλή.
Στα Απλαδιανά θα συναντήσουµε τη φάρµα στρουθοκαµήλων, όπου και έχουµε την ευκαιρία για καλό φαγητό και αναψυχή. Παραδοσιακό κτηνοτροφικό και φιλόξενο το χωριό, όπως άλλωστε και αυτά που µετά θα συναντήσουµε στο διάβα µας, δηλαδή τα Χελιανά, το ∆οξαρό, το Μακρυγιάννη και τη Θεοδώρα. Βρίσκονται όλα στους πρόποδες των Ταλέων Ορέων και έχουν ξεχωριστή οµορφιά καθώς περιβάλλονται από το ξακουστό δάσος της περιοχής. Από το ∆οξαρό θα ανέβουµε στη Μονή Βωσσάκου και θα µαγευτούµε από τη φυσική οµορφιά του τοπίου. Μετά προς Ηράκλειο υπάρχει σήµανση που οδηγεί στα Αγρίδια, τα Τσαχιανά, το Κρυονέρι -χωριό καταγωγής του Νίκου Καζαντζάκη από τη µητέρα του – την ιστορική και επιβλητική Μονή Χαλέπας, στον Αΐµωνα και στο Χώνος.
Πρόκειται για µια διαφορετική εµπειρία καθώς έρχεσαι σε επαφή µε τη γνήσια ενδοχώρα της Κρήτης, αυτή που ύµνησε ο Καζαντζάκης στα έργα του. Από το Χώνος κατεβαίνουµε στη ∆ροσιά µε τις ταβέρνες και τα καφενεία για ψητό γουρουνόπουλο και καλιτσούνια µε µέλι και η εκδροµή µας θα ολοκληρωθεί στις Αλόιδες, χωριό επίσης µέσα στα βουνά των Ταλέων µε πλούσια παράδοση στην καλλιέργεια αµπελιών και στην παραγωγή επιτραπέζιου σταφυλιού, σταφίδας και µελιού. Από τις Αλόιδες υπάρχει το µονοπάτι των καλογέρων προς τη Μονή Βωσάκου για τους περιπατητές ενώ υπάρχει οδικό δίκτυο που σε οδηγεί στη νέα εθνική οδό Ηρακλείου – Ρεθύµνου.
Ορεινά Μυλοποταµίτικα χωριά - Αξός
Μόλις πεντακόσια µέτρα από τα Μουρτζανά επί της παλιάς εθνικής οδού βρίσκεται η διακλάδωση που µας οδηγεί στον ορεινό Μυλοπόταµο. Πριν όµως στρίψουµε µπορούµε να συνεχίσουµε λίγα µέτρα παρακάτω και να επισκεφθούµε την Κάτω Βρύση Γαράζου. Περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλλους µε νερά και δέντρα όπου υπάρχει ενετικός καλντεριµόδροµος ο οποίος µας οδηγεί µε τα πόδια στο Γαράζο εάν θέλουµε να περπατήσουµε. Εκεί βρίσκεται και το δάσος της Παναγίας.
Από το σηµείο στο οποίο αφήσαµε το αυτοκίνητο µπορούµε να ξεκινήσουµε ορειβασία για το όρος Κουλούκωνα, µια πραγµατικά µοναδική ευκαιρία εκδροµής! Σε άλλη περίπτωση επιστρέφουµε πίσω και στρίβουµε στην επαρχιακή οδό προς Ανώγεια. Αρχικά θα συναντήσουµε το τουριστικό θέρετρο Νησί όπου και τα ερείπια παλιού οικισµού και στη συνέχεια θα βρεθούµε στο Γαράζο, το διοικητικό κέντρο του ∆ήµου µας µε τη θαυµάσια πλατεία και τον παραδοσιακό του οικισµό όπου λειτουργεί λαογραφικό µουσείο. Προτείνουµε επίσκεψη στα γραφικά µετόχια Οµάλα και Φαράτσι σύµφωνα µε την οδική σήµανση και στη συνέχεια θα πάµε στο Βενί µε τα κεράσια, τη θαυµάσια θέα και τις πολλές πηγές µε τα γάργαρα νερά.
Αµέσως µετά θα µεταβούµε στην ιστορική Αξό. Θα ανέβουµε στην ακρόπολη µε τις αρχαιότητες αλλά και στο µετέωρο της, θα γνωρίσουµε τους βυζαντινούς ναούς της και θα περιηγηθούµε στις πρότυπες αγροτουριστικές µονάδες «Yάκινθος», «Έναγρον» και «Eλληνόσπιτα». Στην Αξό υπάρχουν αξιόλογα τουριστικά καταλύµατα για διαµονή και φαγητό και βέβαια δεν ξεχνάµε τα παραδοσιακά είδη λαϊκής τέχνης. Απέναντί της βρίσκεται και ο οικισµός Λιβάδα. Αφού ολοκληρώσουµε την επίσκεψή µας στην Αξό, θα επιστρέψουµε πίσω και µετά το Βενί θα στρίψουµε αριστερά προς Λιβάδια. Mπορούµε ωστόσο, πριν ανηφορίσουµε προς τον Ψηλορείτη, να πάµε για καφέ ή φαγητό στο «∆ία» και µετά, η πρώτη µας στάση θα είναι η Μονή ∆ισκουρίου. Aκολούθως, θα ανέβουµε στα ιστορικά ορεινά Μυλοποταµίτικα χωριά µε την πλούσια κτηνοτροφική παράδοση. Λιβάδια, Κράνα και Κάλυβος. Ακριβώς στα «πόδια» του Ψηλορείτη! Παλιοί ναοί, άγρια οµορφιά, φυσικά τοπία και βέβαια για τους ορειβάτες το πιο ψηλό βουνό της Κρήτης. Πραγµατική εµπειρία ζωής! Θα κάνουµε στάση στο Γουρνόλακκο όπου το µνηµείο εκτελεσθέντων απο τους γερµανούς και στο επόµενο βήµα µας θα βρεθούµε στην κορφή του Τίµιου Σταυρού!
Άγιο Σύλλα - Μουρτζανά - ∆αφνέδες - Αγιά
Ώρα να γνωρίσουµε τα χωριά µας από κοντά. Καθώς ερχόµαστε από Ρέθυµνο από την παλιά εθνική οδό και αφού περάσουµε το Πέραµα σταµατάµε στον Άγιο Σύλλα όπου µπορούµε να δοκιµάσουµε την Κρητική Κουζίνα στο παραδοσιακό εστιατόριο που διατηρείται εκεί.
Στρίβουµε δεξιά και γνωρίζουµε το ∆αµαβόλου όπου και η διαδροµή µε τους νερόµυλους.
Ακολουθώντας τη σήµανση οδεύουµε στις Πανέµορφες Αβδανίτες µε τον παραδοσιακό οικισµό, τις πηγές τα µνηµεία και τα θεόρατα πλατάνια.
Ακολούθως συναντούµε τις Αλιάκες και ανηφορίζουµε στον επίσης ιστορικό και παραδοσιακό οικισµό του Αγίου Ιωάννη µε την ιδιαίτερη Αρχιτεκτονική.
Αφού περιηγηθούµε και εκεί, επιστρέφουµε για να επισκεφθούµε το Κεφάλι και στη συνέχεια την εντυπωσιακή Επισκοπή µε τον καθεδρικό Ναό και τα Βενετσιάνικα αρχοντικά.
Από την Επισκοπή θα συνεχίσουµε στα γειτονικά Μουρτζανά. Παραδοσιακός οικισµός, πλακόστρωτα και κρήνες θα δούµε εδώ για να ανηφορίσουµε µετά στο Ιεροσολιµίτικο Μετόχι του ∆εσπότη Χρηστού και να φτάσουµε ως το Μούσσαι µε το καταπράσινο φαράγγι και τους παλιούς αλευρόµυλους.
Αφού χαρούµε τη θαυµάσια φύση θα επιστρέψουµε από την παλιά εθνική οδό προς Ρέθυµνο και θα κάνουµε στάση στις γραφικές ∆αφνέδες.
Αφού ξεναγηθούµε στον παλιό οικισµό θα πάµε απέναντι στην Αγιά. Πολυβραβευµένο χωριό για την καθαριότητα και την αρχοντιά του. Θα βρούµε παραδοσιακά υφαντά και θα γνωρίσουµε τη διαδικασία παραγωγής κάρβουνου στα δεκάδες ξυλοκάµηνα.